نگاهی به کاشت تا برداشت دانه قهوه
قهوه، یکی از محبوبترین نوشیدنیهای جهان، بیش از آنکه یک نوشیدنی ساده باشد، بخشی از فرهنگ و زندگی میلیونها نفر در سراسر دنیاست. اما پشت هر فنجان قهوه، یک مسیر طولانی و جذاب نهفته است؛ مسیری که از دانههای کوچک و سبز در نهالستانها شروع میشود و تا برداشت میوه گیلاس قهوه ادامه پیدا میکند.
در این مقاله به سفر دانه قهوه از کاشت تا میوه گیلاس پرداختهایم. دید کاملی از مراحل رشد، شرایط محیطی، برداشت و مقدمات فرآوری دانه قهوه است.
۱.آغاز سفر: کاشت دانه قهوه
دانه قهوه، این دانههای کوچک و سبز، آغازگر مسیر طولانی و جذاب قهوه هستند. کاشت دانه قهوه معمولاً در نهالستانها انجام میشود تا نهالها بتوانند رشد اولیه خود را در محیط کنترلشده تجربه کنند.
انتخاب دانهها
- دانههای عربیکا و روبوستا، دو گونه اصلی قهوه، بسته به شرایط اقلیمی و بازار انتخاب میشوند.
- دانهها باید سالم، بدون ترک و آفت باشند تا نهالهای قوی تولید شود.
شرایط کاشت
- خاک باید حاصلخیز، با زهکشی مناسب و کمی اسیدی باشد.
- رطوبت و نور مناسب، مرحله اولیه رشد را تضمین میکند.
- کاشت در سایه یا با نور مستقیم بسته به گونه و منطقه انجام میشود.
۲.شرایط رشد و اقلیم مناسب
قهوه برای رشد مناسب به شرایط خاص اقلیمی نیاز دارد. بیشتر تولید قهوه جهان در کمربند قهوه (Coffee Belt)، بین خط استوا شمالی و جنوبی، واقع شده است.
عوامل محیطی
- ارتفاع: قهوه عربیکا معمولاً بین ۱۰۰۰ تا ۲۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریا رشد میکند.
- دما: ۱۸ تا ۲۴ درجه سانتیگراد ایدهآل است.
- بارش: بارش سالانه بین ۱۲۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیمتر برای رشد مناسب نیاز است.
تاثیر اقلیم بر طعم
- دانههای قهوه از برزیل طعمی شکلاتی دارند، در حالی که قهوه اتیوپی بیشتر میوهای و گلدار است.
- خاک، ارتفاع و بارش روی ویژگیهای طعمی هر دانه تأثیر مستقیم دارد.
۳. از نهال تا درختچه بارور
پس از کاشت، نهالها وارد مرحله رشد میشوند.
مراحل رشد
- نهال: اولین سالهای زندگی، تمرکز روی ریشهها و ساقه است.
- بوته: پس از ۱ تا ۲ سال، بوتهها شکل میگیرند و برگها کامل میشوند.
- درختچه بارور: معمولاً پس از ۳ تا ۴ سال، درختچهها شروع به تولید شکوفه و میوه میکنند.
حساسیتها
- در این مرحله، گیاهان به آفات، بیماریها و شرایط آب و هوایی نامساعد حساس هستند.
- کشاورزان از روشهای طبیعی و ارگانیک برای محافظت از گیاهان استفاده میکنند.
۴. شکوفههای سفید و میوه گیلاس قهوه
یکی از جذابترین مراحل رشد قهوه، شکوفهدهی و شکلگیری میوههای گیلاس است.
شکوفهها
- شکوفههای سفید، خوشبو و شبیه یاس، نشاندهنده شروع میوهدهی هستند.
- این شکوفهها معمولاً چند روز بیشتر دوام ندارند و سپس میوهها شکل میگیرند.
میوه گیلاس
- میوههای قهوه ابتدا سبز هستند و با گذر زمان به زرد، قرمز و در نهایت بنفش تبدیل میشوند.
- هر گیلاس شامل دو دانه قهوه است که در نهایت خشک و آماده فرآوری میشوند.
انواع گیلاس
- عربیکا: طعم متعادل و کمی اسیدی، محبوبترین گونه در جهان.
- روبوستا: تلختر و کافئین بیشتر، مقاومت بالاتر نسبت به آفات.
۵. برداشت قهوه: از دست تا ماشین
برداشت میوههای گیلاس مرحله حساس و تأثیرگذار بر کیفیت قهوه است.
روشهای برداشت
- دستی: کارگران تنها میوههای رسیده را انتخاب میکنند. کیفیت بالا اما هزینه بیشتر.
- ماشینی:کل بوته با ماشین برداشت میشود. سریع اما کیفیت کمی پایینترک
تاثیر زمان برداشت
- برداشت زودرس: طعم ترش و کم شیرین
- برداشت دیر: طعم غنی و شیرینتر
6.نگاه اجمالی به فرآوری بعد از برداشت
بعد از برداشت، میوههای گیلاس وارد مرحله فرآوری میشوند. در این مقاله تنها معرفی میشوند.
- روش شسسته (Washed) : میوهها شسته و تخمیر میشوند، طعم تمیز و شفاف دارد.
- روش طبیعی (Natural) : خشک شدن مستقیم روی آفتاب، طعم میوهای و شیرین.
- روش عسل (Honey) : پوست میوه برداشته میشود و بخش چسبناک باقی میماند، طعمی بین شسته و طبیعی.
این مراحل تأثیر مستقیم بر عطر و طعم قهوه در فنجان دارند.
مسیر رشد و برداشت دانههای قهوه نشان میدهد که پشت هر فنجان، دنیایی از ظرافت و دقت وجود دارد. کیفیت قهوه تنها حاصل بذر یا خاک نیست؛ بلکه نتیجه هماهنگی میان طبیعت، تجربه کشاورزان و شیوه برداشت است.
شناخت این مسیر به ما کمک میکند ارزش واقعی قهوه را درک کنیم و هر بار که فنجانی تازه مینوشیم، بدانیم که در پس این طعم، تلاشی طولانی و داستانی غنی نهفته است.
